Ta strona używa plików cookies.
Polityka cookies    Jak wyłączyć cookies?
AKCEPTUJĘ
Kocham Radzyń Podlaski

  Kochamy nasze miasto i jesteśmy z niego dumni!

POZNAJCIE

600 lat Turowa

Robert Mazurek

Cudze chwalicie, swoje poznajcie... (cz. 122)

Turów (gm. Kąkolewnica) należy do najstarszych miejscowości w powiecie radzyńskim. Potwierdza to dokument z 1418 roku, na mocy którego biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec przyłączył ją do parafii Łuków.

Najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą z II wieku naszej ery. Ponadto przeprowadzone w 1999 roku badania archeologiczne dowiodły, że w okolicznym lesie istniała osada wczesnośredniowiecznych plemion słowiańskich. Odnalezione pozostałości po grodzisku datowane są na XI-XIII wiek. Stanowiło ono zapewne miejsce schronienia dla miejscowej ludności.

Założycielami Turowa byli osadnicy przybyli z Mazowsza, najprawdopodobniej z Płocka. Natomiast nazwa miejscowości związana jest z jej współwłaścicielami, rodem Turowskich. Początkowo Turów był wsią królewską, jednak po 1418 roku jej właścicielem został szlachcic Świętosław Żelazny. Od 1440 roku Turów wchodzi w skład parafii Ulan, a w latach 1456-1936 przynależy do parafii w Kozimrynku (późniejszy Radzyń). Pod koniec XV wieku miejscowość przeszła na własność Ziółkowskich i Turskich. Po ustaleniu w 1546 roku granicy między Polską a Litwą, która przebiegała na wschód od Turowa, wioska pozostała po polskiej stronie. Miało to korzystny wpływ nie tylko na rozwój miejscowości, ale i tych terenów.

Miejscowość bardzo często zmieniała swoich właścicieli. Z rejestrów podatkowych stworzonych w 1580 i 1620 roku dowiadujemy się, że byli nimi: Andrzej Kaznowski, Guth, Jan Branicki, Turowski, Wacław Kłebowski, Wawrzyniec Maczko i Andrzej Tynka. W 1699 roku Konstancja Rozwadowska sprzedała Turów proboszczowi międzyrzeckiemu Michałowi Hryniewieckiemu, ten z kolei zostawił wieś Stanisławowi Opalińskiemu. Kolejnymi właścicielami byli Elżbieta Sieniawska i bracia Rozwadowscy. Niestety ciągłe zmiany właścicieli nie wpływały korzystnie na rozwój Turowa. O prawo własności upomnieli się też spadkobiercy poprzednich właścicieli, w wyniku czego w posiadanie miejscowości wszedł książę August Czartoryski, który chciał by wieś należała do niego w całości. Nie udało mu się to. Dopiero jego syn – Adam Czartoryski, w 1785 roku odkupił dwie mniejsze części Turowa zwane Klębowszczyzną, stając się właścicielem całej wioski. Za czasów Czartoryskich Turów przeżywał prawdziwy rozkwit. W 1802 roku właścicielem został Konstanty Czartoryski, syn Adama.

Podczas powstania listopadowego w pobliskich lasach odbyła się potyczka powstańców z żołnierzami carskimi. Poległych i rozstrzelanych jeńców pochowano w sąsiedztwie drewnianej kapliczki, upamiętniającej ukazanie się św. Antoniego chłopu pasącemu bydło. Nad mogiłą ustawiono drewniany krzyż z tabliczką, na której widniał rok 1831. W 1908 roku wybudowano w tym miejscu kaplicę pw. św. Antoniego Padewskiego.

W 1844 roku Konstanty Czartoryski sprzedaje swoje dobra hrabinie Aleksandrze Potockiej, natomiast w 1886 roku nowym właścicielem Turowa zostaje hrabia Andrzej Potocki. Podczas I wojny światowej na polach Turowa miała miejsce bitwa wojsk austriackich z wycofującymi się w stronę Międzyrzeca Podlaskiego Rosjanami. Następnie wkraczają Niemcy, którzy pozostają tutaj do 1918 roku.

Po wojnie w 1919 roku w Turowie powstała szkoła. W 1920 roku wybucha pożar, w wyniku którego spłonęło 26 zabudowań. Wymusiło to nowy podział tutejszych gruntów, zrezygnowano m.in. ze zwartej zabudowy. Powstało wtedy 11 kolonii – Stara Wieś, Niwki, Sosnowiec, Wzgórek, Ustronie, Zadębita, Krawiecka, Nad Szosą, Środkowa, Zarowie i Poprzeczna. 16 listopada 1936 roku utworzono w Turowie filię duszpasterską pw. św. Antoniego Padewskiego. 29 czerwca 1937 roku uroczyście został wmurowany i poświęcony kamień węgielny pod budowę kościoła, w którym już 12 grudnia tegoż roku odprawiono pierwszą mszę.

Podczas II wojny światowej do Turowa jako pierwsi weszli Rosjanie, z kolei Niemcy pojawili się tutaj dopiero 28 października 1939 roku. Jednak bardzo szybko zaczął organizować się miejscowy ruch oporu. Najpierw powstały Bataliony Chłopskie pod komendą Bronisława Dąbrowskiego, a przy nich Związek Ludowy Kobiet. Jego przewodniczącą została Irena Golec. W lutym 1943 roku w lasach turowskich rozpoczął działalność oddział Armii Krajowej.

We wrześniu 1944 roku, w ramach reformy rolnej, zlikwidowany został w Turowie folwark oraz utworzono trzy nowe kolonie – Owieszankę, Nową Wieś i Folwark. Wydzielono też teren pod cmentarz parafialny. W latach 1956-1957 rozbudowano szkołę, a w latach 60. XX wieku wybudowano Dom Ludowy.

17 czerwca 2018 roku odbyły się uroczyste obchody 600-lecia miejscowości. Pamiątką po nich jest obelisk-głaz, umieszczony na placu przy Domu Kultury. Wyryty na nim napis głosi: 600 lat / wsi TURÓW / 1418-2018 /.
 

 

Komentarze obsługiwane przez CComment

Kategoria: