Cudze chwalicie, swoje poznajcie... (cz. 232)
W Zbulitowie Dużym (gm. Radzyń Podlaski), przy skrzyżowaniu dróg prowadzących do Branicy Radzyńskiej, Radzynia, Stasinowa i Wohynia, stoi stary drewniany krzyż oraz współczesna kapliczka. Niestety, w drugiej dekadzie XXI wieku miejsce to straciło wiele ze swojego dawnego uroku.
Zbulitów Duży jest mi dobrze znany z dzieciństwa, gdyż spędzałem w nim u dziadków każde wakacje i ferie. Pamiętam w tamtym miejscu dwa drewniane krzyże stojące obok siebie: wysoki, który pozostał do dziś, oraz niski z nakrzyżnikiem i pasyjką na blasze. Ten drugi babcia określała jako unicki. Był on unikatowy na naszym terenie, gdyż takie krzyże były charakterystyczne dla kultur łuku Karpat (Bieszczady, Pieniny, Karpaty rumuńskie i ukraińskie oraz wschodnia Słowacja). Obok stała biała kapliczka trójkondygnacyjna z kwadratowymi płycinami i dwoma przeszklonymi wnękami od frontu, pokryta czterospadowym daszkiem z blachy i zwieńczona metalowym krzyżem z pasyjką.
Po śmierci moich dziadków przez wiele lat nie odwiedzałem Zbulitowa Dużego. Pod koniec drugiej dekady XXI wieku, przy okazji rodzinnej wycieczki rowerowej, zobaczyłem, że miejsce to uległo znaczącym zmianom. Zachował się jedynie duży krzyż, a kapliczka została wymurowana od nowa z czerwonej cegły klinkierowej. Do dziś nie jestem w stanie zrozumieć, kto dopuścił do bezpowrotnej utraty czegoś tak unikatowego?
Zachowany krzyż ma około 4 metrów wysokości i jest wykonany w całości z drewna. Na skrzyżowaniu ramion znajduje się metalowa pasyjka, nad którą umieszczono tabliczkę z napisem INRI oraz metalowy daszek. Wokół wyryto sentencję: JEZU / ZMIŁUJ / SIĘ NAD NAMI /. Na jednej trzeciej wysokości krzyża zobaczymy niewielki metalowy medalion przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus na ręku, wokół których odczytamy napis: POD TWOJĄ OBRO / NĘ UCIEKAMY SIĘ /. Poniżej medalionu wyryto datę: 12 MAJA / 1978 R. /. Krzyż jest zawsze przyozdobiony kwiatami, za nim rosną tuje, a całość otacza metalowe ogrodzenie umocowane na betonowym fundamencie.
Stojąca obok kapliczka wymurowana została z czerwonej cegły klinkierowej. W centralnej części znajduje się na przestrzał z trzech stron półkoliście zamknięta wnęka, w której umieszczono figurę Matki Bożej Niepokalanej. Kapliczka przykryta jest czterospadowym daszkiem wykonanym z czerwonej dachówki i zwieńczonym metalowym krzyżem. Najbliższe jej otoczenie wyłożone zostało kostką brukową.
Niestety, utrata unikatowego małego krzyża i zmiana charakteru kapliczki stanowią wielką, nieodwracalną stratę dla tego miejsca. Miało ono niepowtarzalny klimat i historyczny kontekst, który według mnie miał znaczenie dla zachowania dziedzictwa kulturowego Zbulitowa Dużego.
Komentarze obsługiwane przez CComment